Тротуарлар самокатсыз ба? Жаңа қағидалардың алғашқы маусымы қалай өтті

30.10.2026

Электросамокаттар маусымы аяқталып келеді, енді қатаңдатылған қағидалардың қалай жұмыс істегенін бағалауға болады. Полиция деректеріне қарағанда, бұзушылар азаймаған.

Не өзгерді
25 тамыздан бастап электросамокатпен тротуарлар мен жаяу жүргіншілер жолдарында жүруге тыйым салынды. Енді олардың орны — велосипед жолдары мен велосипед жолақтары. Ондай жол болмаса, жол жиегімен немесе жүрү бөлігінің оң жақ шетімен жүруге болады, бірақ жолға тек 18 жастан асқан, жүргізуші куәлігі бар адамдар ғана шыға алады. Талаптар жалға алынған және жеке самокаттарға бірдей қолданылады.

Бұзушылық әлі де көп
Алматы қаласы полиция департаментінің деректері бойынша, 25 тамыздан бері тротуармен жүргені үшін 2 895 адам жауапқа тартылған, оның 2 765-і жалға алынған, 130-ы жеке самокатпен жүрген. Жылдамдық режимін және басқа да талаптарды бұзғаны үшін 9 329 самокатшы жазаланды. Тағы 106 ата-ана кәмелетке толмаған балаларының электросамокат тебуі үшін жауап берді.

1 тамыздан бері қалада самокат қатысқан 10 жол-көлік оқиғасы болды: тоғыз адам зардап шегіп, бір адам қаза тапты.

ІІМ деректері бойынша, қағидалар күшіне енгеннен бері ел бойынша арнаулы тұрақтарға 9 100-ге жуық электросамокат қойылды. Оларды жүру кезіндегі бұзушылықтар үшін ғана емес, тротуарда, көгалда немесе жүрү бөлігінде тастап кеткен жағдайда да алып кетеді.

Кикшерингтер не істеп жатыр
Жаңа қағидаларға сәйкес жалға алушыларды бақылау міндеті прокат сервистерінің өзіне жүктелді. Олар пайдаланушының жасы мен жүргізуші куәлігінің бар-жоғын тексеруге, құқығы жоқтарды жүрү бөлігіне жібермеуге, самокаттардың жылдамдығын, орналасқан жерін және техникалық жай-күйін қадағалауға, сондай-ақ оларды кез келген жерге тұраққа қоймауын бақылауға тиіс. Сонымен қатар жалға берілетін самокаттардың мемлекеттік нөмірі және азаматтық-құқықтық жауапкершілікті сақтандыру полисі болуы керек.

Bolt компаниясы пайдаланушылардың жасы мен жүргізуші куәлігін ЖСН арқылы мемлекеттік дерекқордан тексеретінін, ал жүргізу стилін әр сапардан кейін бағалайтынын айтты. Бұзушыларға ескерту жасалады, аккаунты уақытша бұғатталады немесе сервиске кіру мүлдем жабылады. Ересек адамның аккаунтын бала пайдаланса, жауапкершілік аккаунт иесіне жүктеледі.

JET те деректерді ЖСН бойынша салыстырады, бірақ жасөспірімдердің кіруін толық жабу мүмкін еместігін мойындайды: ересектер кейде оларға өз аккаунттарын береді. Мұндай жағдайда аккаунт мерзімсіз бұғатталады. JET самокаттарының жылдамдығы сағатына 25 км-мен шектелген, ал саябақтарда, жағалауларда, Арбатта және Сайран көлінің маңында ол автоматты түрде толық тоқтағанға дейін төмендейді. Алайда GPS самокаттың тротуармен немесе велосипед жолымен жүріп келе жатқанын дәл анықтай алмайды, сондықтан компания Sergek камераларымен интеграцияға үміт артады.

1 шілдеден бері Алматы полициясы кикшеринг компанияларына жүргізуші куәлігі жоқ немесе одан айырылған пайдаланушыларды жүрү бөлігіне жібергені үшін 17 хаттама толтырды. Нақты қай компаниялар және қалай жазаланғаны көрсетілмеген.

Басты мәселе — инфрақұрылым
Операторлардың өздері мәселе тек пайдаланушылардың тәртібінде емес деп санайды. Олардың айтуынша, Алматыдағы велосипед жолдары бірыңғай желіге біріктірілмеген, сондықтан адамдар тротуарға шығады. Көпшілікке ешқандай бөлгішсіз көліктердің қасымен жүру қорқынышты. JET микромобильділік мәселелерін Көлік министрлігіне беруді ұсынады, сонда қағидалар мен қала инфрақұрылымы қатар дамиды. Bolt тыйымды велосипед жолдары салынған сайын кезең-кезеңімен енгізуді жақтайды.

Компаниялар жүрү бөлігімен жүру үшін жүргізуші куәлігі болуы керек деген талапты да сынайды. Олардың пікірінше, бұл адамдарды жеке самокат сатып алуға итермелеуі мүмкін, ал оларды бақылау әлдеқайда қиын. 25 тамыздан бері жеке самокаттың 451 иесі жауапқа тартылды, бірақ арнаулы тұраққа мұндай самокаттың біреуі ғана түсті.

Қорытынды
Алғашқы айлар бір ғана тыйымның жеткіліксіз екенін көрсетті. Кейбір бұзушылықтарды анықтау қиын, ал көшедегі қауіпсіздік прокат сервистеріне ғана емес, самокатшылардың өздеріне де — олардың қағиданы сақтауға және жаяу жүргіншілерді құрметтеуге дайындығына байланысты.

Tengrinews.kz материалдары бойынша