Жолдағы пилотсыз көліктер және жаңа анықтамалар: Қазақстанның ЖҚЕ-сіне түзетулер енгізілді
Ішкі істер министрі 2026 жылғы 3 қарашадағы бұйрығымен Жол жүрісі қағидаларына және Көлік құралдарын пайдалануға жіберу жөніндегі негізгі ережелерге өзгерістер енгізді. Түзетулер 2026 жылғы 20 қарашадан бастап күшіне енеді. Басты жаңалық — қағидаларда пилотсыз көліктерге арналған жеке тарау пайда болды.
Жаңа және нақтыланған ұғымдар
ЖҚЕ-де бірқатар анықтама жаңартылды:
- Велосипед — екі немесе одан да көп дөңгелегі бар, үстіндегі адамдардың бұлшықет күшімен қозғалатын көлік құралы.
- Көлік құралы — адамдарды, жүктерді немесе орнатылған жабдықты тасымалдауға арналған құрылғы. Енді анықтамада пилотсыз көлік құралдары да тікелей аталады.
- Мопед — көлемі 50 текше сантиметрден аспайтын іштен жану қозғалтқышы немесе электр қозғалтқышы бар, ең жоғары конструктивтік жылдамдығы 50 км/сағ-тан аспайтын екі немесе үш дөңгелекті механикалық көлік құралы. Мопедтерге қозғалтқышы бар велосипедтер, мокиктер, скутерлер және ұқсас техника теңестіріледі.
- Шағын электр көлік құралы — бір немесе бірнеше дөңгелегі бар, электр қозғалтқышымен жабдықталған жеке жүріп-тұруға арналған құрал. Оған гироскутерлер, сигвейлер, электр моноцикльдер, электр скейтбордтар және ұқсас құрылғылар жатады. Электр самокаттар мен электр қозғалтқышы бар велосипедтер бұл санатқа кірмейді.
Елді мекендердегі жылдамдық
Қағидалар қалалар мен ауылдарда мынадай жылдамдықпен жүруге рұқсат етілетінін нақтылайды:
- жеңіл және өзге көлік құралдарына — 60 км/сағ-тан аспайтын;
- автобустар мен жүк көліктеріне — 50 км/сағ-тан аспайтын;
- тұрғын аймақтарда және аула аумақтарында — 20 км/сағ-тан аспайтын.
Бұл шектеулер өзге жылдамдық режимін белгілейтін 3.24 белгісі орнатылған учаскелерде қолданылмайды. Онда белгіде көрсетілген жылдамдықпен, бірақ 90 км/сағ-тан аспай жүруге болады.
Самокаттар және шағын электр көлігі
Электр самокат жүргізушілері велосипед жолымен немесе велосипед жолағымен жүруі тиіс. Шағын электр көлік құралдарын пайдаланушылар — велосипед жолдарымен.
Пилотсыз көліктерге арналған қағидалар
ЖҚЕ-нің жаңа тарауы пилотсыз көліктердің қозғалысына қосымша талаптар енгізеді. Олар тек жол қозғалысын ұйымдастыру схемасымен айқындалатын пайдалану аймағы шегінде ғана жүре алады. Схеманы көлік саласындағы уәкілетті орган, жергілікті атқарушы орган немесе жол иесі әзірлейді және жол жүрісі қауіпсіздігіне жауапты органмен келіседі.
Схемада мыналар көрсетіледі:
- жолдар, көшелер және олардың учаскелері тізбесімен аймақтың шекаралары;
- пилотсыз көліктердің бағыттары, аймаққа кіру және одан шығу орындары, рұқсат етілген қозғалыс бағыттары;
- аялдау және тұрақ орындары;
- жылдамдық режимдері және өзге де шектеулер;
- ақау, оператормен байланыс үзілген және басқа жағдайларда қауіпсіз тоқтау орындары;
- белгілердің, жол таңбасының, бағдаршамдардың және қозғалысты ұйымдастырудың басқа құралдарының орналасуы;
- пилотсыз көліктің оператормен байланысуы үшін қажетті аймақтағы тұрақты байланыс туралы мәліметтер.
Пилотсыз көлікке кім жауап береді
Әрбір пилотсыз көлікке қашықтағы оператор бекітіледі. Ол:
- көліктің қозғалысын және аймақ шегінде бағыттың сақталуын бақылайды;
- ақау болғанда немесе пилотсыз көлік қауіпсіз әрі қағидаларға сай жүре алмайтын жағдайда басқаруды өз қолына алады;
- қажет болса, жылдамдықты азайтып, көлікті басқа жол жүрісі қатысушыларына қауіп төндірмейтін жерде тоқтатады.
Пилотсыз көлік ЖКО-ға түссе, оператор:
- полицияға дереу хабарлап, оқиға орнын көрсетуі;
- зардап шеккендер болса, жедел жәрдем шақыруы;
- қағидаларда көзделген жағдайлардан басқа кезде көліктің орнынан жылжуына жол бермеуі;
- ЖКО-ны ресімдеу кезінде полиция қызметкерлерінің заңды талаптарын орындауы тиіс.
Zakon.kz материалдары бойынша